mail info@laagfrequentgeluid.nl
INFORMATIE ONTWIKKELINGEN VERHALEN THEORIE LINKS
Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com

 

Inleiding

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de activiteiten van de Stichting in 2012.

 

December

Gemeenten ervaren problemen bij de aanpak van laagfrequent geluid.

GGD Fryslân voert daarom het project 'Gemeentelijke aanpak van laagfrequent geluid' uit. Doel van het project is de ontwikkeling en implementatie van een gemeentelijke aanpak voor laagfrequent geluid. Hierbij vindt afstemming plaats tussen tussen de sectoren milieu/toezicht, ruimtelijke ordening en volksgezondheid/welzijn. Zie http://www.ggdfryslan.nl/1408/laagfrequent-geluid/ voor meer info en laatste nieuwsbrief.

November

Congres Geluid en Trillingen (Nieuwegein, 6 november 2012)

Op het Congres Geluid en Trillingen, dat op 6 november 2012 te Nieuwegein gehouden werd, heeft Dr. Mireille Oud, medisch fysicus, op verzoek van de belangengroep een lezing gehouden over laagfrequent geluid. In haar presentatie benadrukte ze de biofysische waarneembaarheid van laagfrequent geluid en de gezondheidseffecten die dat op de mens heeft.

Haar presentatie is hier te downloaden.

Haar paper is hier te vinden.

Bijeenkomst Laagfrequent geluid Vereniging Leefmilieu 23 november 2012

Op de site van Leefmilieu (http://www.leefmilieu.nl/) komen er veel meldingen binnen    over laagfrequent geluid. Het is een milieuprobleem waarvoor de gevoeligheid van mens   tot mens sterk kan verschillen. De ene mens hoort een flink geluid terwijl de ander niets waarneemt. Het meten van laagfrequent geluid is lastig en doordat het geluid zich over grote afstanden kan verplaatsen is de bron ervan vaak moeilijk op te sporen.

De slachtoffers van laagfrequent geluid worden vaak tot wanhoop gedreven en van het kastje naar de muur gestuurd. Op de bijeenkomst van 23 november willen we proberen    een stap verder te komen en staan de volgende vragen centraal:

- Kan er iets aan laagfrequent geluid gedaan worden?
- Is er een wettelijk kader met betrekking tot laagfrequent geluid?
- Wat kun je zelf doen?
- Wat kunnen we samen doen?

De inleiding op 23 november zal verzorgd worden door Edwin Buikema, voorzitter van de onlangs opgerichte sub-sectie laagfrequent geluid van de Vereniging van Milieuprofessionals (VVM). Tevens is hij werkzaam bij adviesbureau Peutz. Door de werkzaamheden bij Peutz is hij betrokken (geweest) bij een groot aantal onderzoeken naar laagfrequent geluid.
Na de inleiding door Edwin Buikema, met natuurlijk de gelegenheid tot het stellen van vragen, staat in het tweede deel van de bijeenkomst het uitwisselen van ervaringen centraal en het overleggen over hoe nu verder.

Datum:       Vrijdag 23 november 2012
Plaats:        Titus Brandsma Memorial, Stijn Buysstraat 11, te Nijmegen
Tijd:            13.30 – 16.30 uur
Opgave:     vooraf aanmelden bij burgernetwerk@leefmilieu.nl
Toegang:   gratis

September

Partners voor een Gezond Leefmilieu
Symposium Gezondheidsschade door milieufactoren, 28 september 2012

De voorzitter van PGL, Annemarie van de Vusse, zal een uiteenzetting geven over ‘ vergeten’ en ‘nieuwe’ gezondheidsproblemen, Diverse groeperingen die gezondheidsschade hebben door een scala van milieufactoren, krijgen gelegenheid hun probleem toe te lichten: van fijn stof en Q-koorts tot geluidsoverlast en stookhinder. Wijnand Duyvendak, auteur van het boek: “Het groene optimisme”, zal een lezing geven over de politieke gang zaken van de afgelopen 25 jaar, toegespitst op beleid voor gezondheid. Zijn overzicht verschaft inzicht in de oorzaken van moeizaam beleid. Zie voor details http://www.gezondleefmilieu.nl/

PS: Namens de belangengroep “Hooggevoelig voor Laagfrequent geluid” hebben Ellen Mulder en LiesJonkman duidelijk gemaakt wat blootstelling aan laagfrequent geluid met je doet en wat de oorzaken en oplossingen daarvan kunnen zijn.
Klik hier voor de presentatie van Ellen Mulder en hier voor de presentatie van Lies Jonkman.

oprichtingsvergadering subsectie LFg

Op 4 september 2012 heeft te Utrecht de oprichtingsvergadering plaatsgevonden van de subsectie LFg van de Vereniging van Milieuprofessionals VVM. Deze vereniging is hét platform voor ontmoe-ting, kennisuitwisseling en debat van milieuprofessionals; professionals die bij kennisinstellingen, overheid, adviesbureaus, industrie en op tal van andere plaatsen in hun dagelijkse werk bijdragen aan duurzame ontwikkeling. De subsectie LFg zal gezien de raakvlakken vallen onder de sectie Geluid en Trillingen.

Download hier een verslag van de bijeenkomst.

Juli

'Laagfrequent geluid niet onder één noemer te brengen'

Op 24 mei j.l. werd door de Nederlandse Stichting Geluidshinder (NSG) een bijeenkomst georganiseerd over Laagfrequent geluid (LFg). De dag werd aangekondigd met: “nieuwe inzichten in hinder door laagfrequent geluid”. Op de dag zelf bleek het echter vooral te gaan over oorsuizen en tinnitus, waarmee de suggestie leek gewekt dat laagfrequent geluid en tinnitus te vergelijken zijn en dat de aanpak daarvan dus eenduidig kan zijn. Een zorgwekkende ontwikkeling, waarmee de NSG de maatschappij weer terug in de tijd voert en LFg-gedupeerden in de kou laat staan.

Klik hier voor de hele reactie van de belangengroep.

Juni

Beverwijk

Sinds enige tijd ervaart een toenemend aantal personen in Beverwijk en omstreken geluidsoverlast in de vorm van een bromtoon. Ook zijn er trillingen waarneembaar. Velen doen hiervan melding bij de Provincie Noord-Holland en bij de (vermoedelijke) veroorzaker Tata Steel. Na lang aandringen werden diegenen die in het afgelopen jaar het meest melding deden bij de Provincie N-H (geluidsoverlast maar ook stankoverlast), uitgenodigd voor een bijeenkomst. Deze bijeenkomst vond plaats op 29 mei 2012.

Het mag de Provincie en Tata Steel duidelijk zijn geworden dat, ondanks dat het geluid binnen de huidig geldende normen blijft, vele omwonenden bijzonder veel last hebben van de 'zomaar' verschenen bromtoon en trillingen. Bij Tata Steel heeft men een al bijna één jaar lopend probleem met de afzuiging bij de oxystaalfabriek, men heeft de ventilator op lagere stand gezet om omgevingsgeluid te beperken (met mogelijke bijwerking trillingen en bromtoon?). Men vindt daarmee het geluidsprobleem te hebben opgelost.

Tevens heeft men bij Tata Steel begin vorig jaar veranderingen aangebracht aan een groot transformatorstation waardoor van daaraf een hardere bromtoon waarneembaar is. Weliswaar tonaal, echter binnen de normen, is het antwoord van Provincie en Tata Steel. Ook heeft men bij Tata Steel sinds begin dit jaar een opnieuw opgebouwde fabriek in dienst genomen die, zo melden omwonenden, weer een nieuw geluid en trillingen veroorzaakt.
Al deze zaken, ook al geven metingen tot nu toe weer dat er geen normen overschreden worden, lijken te hebben bijgedragen aan de stressvolle aanwezigheid van een bromtoon die door velen vooral ín de woning waarneembaar is.

Oproep: wanneer u frequent bromtonen ervaart of onverklaarbaar onrustgevoel / trillingen, twijfelt u niet te lang aan uzelf of uw gehoor. Bel de Provincie N-H en doe melding hierover. Het is van belang dat er zoveel mogelijk mensen bellen zodat het probleem van aanwezigheid van overlast door bromtonen serieus genomen gaat worden. Er moeten normen en oplossingen voor komen!

Mail uw klacht naar Provincie Noord-Holland: http://www.noord-holland.nl
(helaas is het klachtenformulier soms niet in de lucht ?)
of belt u met de Provincie Noord-Holland voor milieuklachten: 0800 9986734, gratis en 24 uur per dag bereikbaar.

De heer T. uit Beverwijk.

April

Informatie- en discussiemiddag over Laagfrequent geluid

Op donderdagmiddag 5 april organiseerde de belangengroep een informatie- en discussiemiddag over Laagfrequent geluid. Norbert Veel, geluidexpert én LFg-gevoelige, maakte die middag op een geheel eigen wijze het LFg-probleem, middels beeld, geluid en akoestische instrumenten,  voor iedereen zichtbaar, voelbaar en hoorbaar.
Een uitgebreide toelichting op zijn demonstratie kunt u hier lezen in bijgevoegd pdf-document.

Maart

Nieuwsbrief maart 2012

Klik hier om de nieuwsbrief te downloaden

26 januari 2012

Nesselande

Het eindrapport over laagfrequent geluid (LFg) in de wijk Nesselande en omgeving is gereed. Het onderzoek is uitgevoerd door DCMR in opdracht van de gemeente Rotterdam. Voor een deel van het onderzoek is het adviesbureau Event Acoustics ingehuurd.
De rapporten en begeleidende brieven zijn hier te downloaden.

Volgens het onderzoek zou het LFg afkomstig kunnen zijn van de roetfilters van het vrachtverkeer op de nabijgelegen A12. Het idee van roetfilters is (mede) ontstaan, doordat de invoering van roetfilters parallel loopt met de (hoeveelheid aan) klachten en dit in de genoemde periode de enige (grote) wijziging qua verkeer betreft.

21 januari

Zwolle, bijeenkomst belangengroep

Op  zaterdag 21 januari 2012 hebben een leden van de belangengroep uit het hele land gebrainstormd over de problematiek van LFg en de wijze van aanpak. Hoewel er her en der successen zijn te melden, lijkt LFg qua verspreiding, continuïteit en volume alleen maar erger te worden. Het gebrek aan aandacht door de overheid is hier mede debet aan.
Er is geen wetgeving op dit gebied, dus bedrijven en organisaties kunnen ongestoord hun gang gaan.Of het nu om ventilatoren op appartementengebouwen of hydroforen in parkeergarages gaat, om compressoren of pompen in de gasindustrie, overal wordt naar hartelust uitgebreid met apparatuur en installaties die weliswaar effectief zijn voor hun doel, maar veel te veel LFg uitstoten, met alle schadelijke gevolgen vandien voor omwonenden.

De focus van de belangengroep zal daarom ook gericht moeten zijn op het bewust maken en informeren van de maatschappij over het bestaan van LFg en de ernstige gevolgen die dit heeft voor een deel van de bevolking. Die focus betreft vooral de overheid, van rijk tot gemeente, van bestuur tot volksvertegenwoordiging. Daarnaast is de ontwikkeling van kennis belangrijk.
De onderzoeken die in het land plaats vinden, missen de noodzakelijke kennis en visie om de problematiek daarwerkelijk op te lossen. Dat is een zorgelijk situatie, omdat deze onderzoeken wel tot conclusies leiden waar de overheid op vaart, hetgeen vaak betekent dat de aandacht en inspanning de verkeerde richting op gaat of geheel ophoudt te bestaan. En dat laat duizenden mensen in de herrie staan.

Naast de landelijke aanpak, zijn er regionale contactpersonen bijgekomen voor de problematiek ter plekke.


Voor Flevoland (inclusief Diemen, IJburg), is dat laagfrequentgeluidalmere@gmail.com, voor Zuidwest Drenthe en Noordwest Overijssel is dat bromtonen12@hotmail.com.

De zaak “gaslocatie Grijpskerk” (West Groningen)

De eerste klachten rond laagfrequent geluid in het westen van de provincie Groningen, gemeente Zuidhorn, kwamen naar boven in 1999. Onduidelijk was toen wat dit geluid precies in hield en waar het vandaan kwam. In die tijd was de materie nog redelijk onbekend en bovendien betrof het een gebied met voornamelijk landbouw en maar weinig industrie. Wel was er in 1995 begonnen met het aanleggen van een gaslocatie ten noorden van Grijpskerk, ten westen van Kommerzijl. In de voorlichting hierover was destijds een “stille” industrie beloofd, dus overlast van die kant was niet te verwachten.

In 1997 werd de gaslocatie in gebruik genomen. LFg werd toen al direct waargenomen, maar het was nog niet echt storend. Het verdween, kwam soms weer even terug, maar bleef nooit lang. Er was mee te leven, tot in oktober 2005 het geluid in alle hevigheid losbarstte. Met de komst van een nieuwe compressor op de gaslocatie, nam ook de hinder van laagfrequent lawaai ernstig toe. Overdag en vooral ‘s nachts drong laagfrequent geluid in de vorm van brommen, dreunen, loeien de woningen van omwonenden binnen. En vanaf november 2008 kwamen daar ook nog eens trillingen bij. Was het in het verleden soms nog wel eens stil, vanaf dat moment werd het geluid continu, hard, ver dragend en vooral ’s nachts intens aanwezig. En daardoor levensontwrichtend en schadelijk voor de gezondheid voor degenen die in staat waren dit geluid waar te nemen.

Hoewel niet te bewijzen, was het omwonenden duidelijk dat de toenemende hinder van laagfrequent geluid parallel liep aan de uitbreidingen en processen op de gaslocatie. Ook visuele observatie maakte duidelijk dat het geluid aanwezig was bij het inwerking zijn van bepaalde installaties op de gaslocatie en afwezig bij het uitgeschakeld zijn daarvan. En aangezien van verdere industrie in de omgeving geen sprake was en er geen andere installaties in de omgeving waren die deze mate van massief geluid konden voortbrengen, moest de oorzaak wel daar gelegen zijn.

De gaslocatie Grijpskerk beslaat een groot terrein en bestaat uit verschillende installaties, verantwoordelijk voor verschillende processen, onder beheer van NAM en Gasunie. De NAM heeft twee inrichtingen, te weten een UGS (Underground Gas Storage), voor de opslag van aardgas en een GDF (Gas Depletion Facility), voor de behandeling van het gas. Daarnaast is er het gasmeet- en regelstation GTS, in beheer bij Gas Transport Services, welke een 100% dochteronderneming is van de N.V. Nederlandse Gasunie.

In de jaren tussen 2005 en 2009 hebben omwonenden geprobeerd om in overleg met de betreffende bedrijven (NAM en Gasunie) tot een oplossing te komen. In het begin was dat contact goed en heeft de NAM onderzoek laten uitvoeren naar de aanwezigheid van laagfrequent geluid op het terrein en in de omgeving. Het door hen ingehuurde NAA (Noordelijke Akoestisch Adviesbureau) concludeerde in hun eerste onderzoek dat er geen sprake was van LFg en dat omwonenden wellicht last hadden van ‘tinnitus’. Een tweede onderzoek registreerde wél LFg, maar suggereerde dat de oorzaak daarvan wellicht lag aan “vliegtuiggeluid”, maar niet van de NAM afkomstig kon zijn, waarna de NAM de deur voor klachten dicht hield. Omwonenden hebben daarna het gerenommeerde bureau Peutz een contra-expertise laten doen en deze uitte forse kritiek op de vraagstelling, randvoorwaarden, methodiek en conclusies van het NAA-onderzoek.

Ondertussen nam het aantal klagers toe met de uitbreiding van compressoren, pompen, ventilatoren en fornuizen op en rond het terrein. Ook het in gebruik nemen van de  gaswinningsinstallaties te Roodehaan en het Faan en de aanleg van nieuwe buisleidingen en tussenstations, nieuwe boringen en gasputten, gaven aanleiding tot meer en ernstigere klachten. Een weinig opbeurende zaak, zeker met het oog op de ambitie van de politiek en de gas industrie: het realiseren van een gascaroussel, zodat het Noorden de “Energy Valley” voor heel Europa kan worden. Daarvoor zijn nu in hoog tempo internationale leidingstraten met nieuwe compressiestations in aanbouw.

Omdat de overheid in de jaren 2005 – 2009 op het verzoek tot ondersteuning en maatregelen niet thuis gaf, werd de Nationale Ombudsman door omwonenden ingeschakeld. Deze gaf de verantwoordelijken, te weten het ministerie van VROM (VROM-inspectie) en het ministerie van EZ (SodM, Staatstoezicht op de Mijnen), opdracht de klachten serieus te nemen, hetgeen leidde tot een onderzoek door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2009.

Op 17 december van dat jaar kwam zij met een advies, uitgebracht aan het ministerie van VROM, waarin duidelijk naar voren kwam dat de gerapporteerde klachten (fysiek en mentaal) door bewoners emstig van aard waren en een grote invloed hadden op de kwaliteit van leven van de betrokkenen. Daaruit bleek dat de huidige situatie vanuit maatschappelijk en gezondheids perspektief niet te aanvaarden was. Daarom werd door hen aanvullend onderzoek geadviseerd, welke in opdracht van de ministeries van VROM (VROM-Inspectie) en EZ (SodM), in de zomer van 2010 is uitgevoerd door het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR). De gemeente Zuidhorn, de Provincie Groningen, de GGD, de NAM en Gasunie en de bewoners hebben aan dit onderzoek meegewerkt.

Voor het onderzoek, gehouden in juni en juli 2010, werd speciale meetapparatuur ingezet en werden gedurende 2 weken laag frequente tonen geregistreerd. Dit gebeurde door gevoelige microfoons te plaatsen in de tuinen en woningen van bewoners én bij de mogelijk relevante bronnen op de gaslocatie Grijpskerk. Tevens werd er bij één woning een trillingsensor geplaatst om de trillingen van de woning te registreren. De bewoners hielden in de betreffende periode een logboek bij. De geregistreerde geluiden bij de bewoners zijn daarna vergeleken met de geregistreerde geluiden bij de mogelijke bronnen.

Op 13 oktober van 2010 werden de onderzoeksresultaten gepresenteerd. Er waren in totaal zo’n 750.000 zogenaamde “spectrogrammen” gemaakt, waarop de gemeten frequentie en intensiteit tijdens het onderzoek zijn vastgelegd. Een voorbeeld van zo’n spectrogram is hieronder bijgevoegd. LFg is tijdens het onderzoek nagenoeg elke dag gemeten met een niveau van 20 – 70 dB en dat kan zeker grote hinder veroorzaken voor mensen die hier gevoelig voor zijn. De gedupeerden horen en voelen dus inderdaad laagfrequent geluid ! Volgens ingewijden leken sommige spectrogrammen eerder op de situatie bij Schiphol, maar ze waren toch echt afkomstig van het “stille” Groninger platteland. Uit steekproeven bleek tevens dat er overeenkomsten waren tussen de gemeten waarden bij de bewoners en de gaslocatie (18 van de 25 steekproeven konden aan elkaar worden gerelateerd).

Uit het onderzoek werd nog niet duidelijk welke bron exact verantwoordelijk is voor de overlast. Wel kon gezegd worden dat de bron en overlast “in hoge mate van zekerheid” bij de gaslocatie en de installaties van de NAM en Gasunie ligt. Vooral de NAM/GDF installatie bleek vrijwel onafgebroken veel laagfrequent geluid uit te zenden. Het advies van het NLR was dan ook om eerst bij de bewoners te specificeren wèlke frequentie-amplitudes en combinaties van laagfrequente signalen de meeste overlast geven. Met die gegevens zou daarna gerichter kunnen worden gemeten bij alle installaties van NAM en Gasunie tijdens alle processen die daar plaats vinden. Deze fase van frequentie-specificatie bij omwonenden, heeft, in opdracht van het SodM, plaatsgevonden in januari 2011 (NLR). De resultaten waren verrassend, omdat de meest overlast veroorzakende frequenties tussen de 60 en 80 Hertz bleken te liggen, veel hoger dan normaal gesproken het geval is.

Op basis van deze informatie heeft in mei 2011 het gedetailleerde brononderzoek plaatsgevonden. Dit keer niet in opdracht van de overheid, maar van de NAM, welke het onderzoek ook heeft betaald. Naast de installaties op de gaslocatie, is ook verder gekeken naar mogelijke andere veroorzakers (buisleidingen, regel- en tussenstations, kleine gas locaties). Vermoed wordt dat ook in de buisleidingen LFg en resonanties ontstaan, die door de aanleg van de landelijke gascaroussel tot ver in de regio overlast kunnen gaan geven.

De uitslag van dit onderzoek heeft geleid tot grote commotie. Was in het vorige onderzoek nog aangetoond dat de bron bij de gaslocatie lag, nu pleitte de NAM zich plots vrij als veroorzaker. Ten onrechte, vindt de belangengroep. Het onderzoek rammelt inhoudelijk aan alle kanten, procedureel geeft dit onderzoek te denken en de belangengroep en vele geluidsexperts  blijven daarom bij het standpunt dat de NAM wél de veroorzaker is.

Hoe ondeugdelijk ook, de overheid zwaait ondertussen steeds met dit ‘NLR-3’ rapport als het gaat om haar verantwoordelijkheid. Het SodM heeft de zaak gesloten, er is immers ‘aangetoond’ dat de NAM, waarvoor zij handhaver is, niet de oorzaak van het LFg is.
Ondertussen is de dagelijkse praktijk voor bewoners nog steeds eentje van ondraaglijke herrie, gezondheidsschade en levensontwrichting. Vrijwel elk moment van dag en nacht dreunt het LFg door de regio en van afname van het geluid is geen sprake. Integendeel, het lijkt alleen maar erger te worden.

Daarnaast zijn er tal van uitbreidingen aangekondigd (UGS gasopslag installatie NAM te Grijpskerk, GDF gasverwerkingsinstallatie NAM te Grijpskerk, CO2 opslag in de regio, gasopslag EDF Pieterburen, hogedruk gasleidingen Gasunie in het hele land etc.). Dat betekent dat er extra compressoren, extra pompen, extra buizen komen en dus nóg meer LFg kan ontstaan. Tot nu toe geeft het ministerie van EZ nog steeds vergunningen hiervoor af, terwijl de huidige problematiek nog niet eens is opgelost. Ook een beroep van bewoners bij de Raad van State mag niet baten. Ook hier wordt het NLR-3 rapport als bepalend gezien en worden uitbreidingen door de NAM goedgekeurd.

Dat betekent dat bewoners continu in beweging moeten blijven om enerzijds aan te dringen op écht onafhankelijk onderzoek en anderszijds continu beroep moeten aantekenen om de schadelijke uitbreidingen tegen te gaan. Voorwaar geen makkelijk klus voor mensen die toch al jaren lang murw zijn gemaakt door de herrie ! Momenteel (december 2011) ligt alles stil. Behalve het LFg…

 

spectogram

Voorbeeld spectrogram, zoals gemeten tijdens het onderzoek naar laagfrequent geluid in de gemeente Zuidhorn (bron: NLR). Op de horizontale as staat het aantal seconden na de boven het spectrogram vermelde start tijd. Op de verticale as staat de frequentie. De kleur geeft de Sound Pressure Level (SPL), het geluidsniveau in dB, zie hiervoor de kleurenbalk naast het spectrogram. Het Meetplan en de Analyse van het onderzoek naar laagfrequent geluid in de gemeente Zuidhorn kunnen worden gedownload via de link-pagina (VROM of NLR).

Contact    
voorzitter   Dirk van der Plas
algemene informatie en schriftelijke melding Dirk van der Plas, Jolanda
secretariaat Jolanda
website Joost Erik
financiën en donaties Raymond Haring
IBAN: NL62 TRIO 0781 4011 43 KvK 57179093

overige LFg-contacten: zie links pagina

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

joost-erik@home.nl